İşletme kredisi, bir şirketin günlük nakit ihtiyaçlarını, stok alımlarını, personel maaşlarını veya kısa vadeli giderlerini karşılamak için bankalardan aldığı finansman aracıdır.
Sabit varlık almak için değil, işi döndürmek için kullanılır. Bu yüzden "çalışma sermayesi kredisi" de denir.
KOBİ sahiplerinin en sık sorduğu sorulardan biri şudur: "Hangi kredi türünü almalıyım?" Bu yazıda türleri karşılaştırıyoruz.
İşletme Kredisi Türleri
1. Spot Kredi
Tek seferde çekilen, sabit faizli, belirli vadeli kredidir.
- Vade: Genellikle 1–12 ay
- Faiz: Başta belirlenir, değişmez
- Kullanım: Tek seferlik büyük ödeme gereken durumlarda idealdir (örneğin toplu hammadde alımı)
- Avantajı: Maliyet nettir, sürpriz olmaz
Örnek: 500.000 TL'lik hammadde alımı için 3 ay vadeli spot kredi çekiyorsunuz. Faiz sabit, geri ödeme tek seferde.
2. Rotatif Kredi (Döner Kredi)
Limit tanımlanır, ihtiyaç duydukça kullanılır ve geri ödenince limit yenilenir.
- Vade: Limit yıllık yenilenir
- Faiz: Kullandığınız gün kadar ödersiniz
- Kullanım: Düzensiz nakit ihtiyacı olan işletmeler için idealdir
- Avantajı: Kullanmadığınız paraya faiz ödemezsiniz
Örnek: 1.000.000 TL rotatif limitiniz var. Bu ay 300.000 TL kullandınız, 15 günde geri ödediyseniz sadece 15 günlük faiz ödersiniz.
3. Taksitli İşletme Kredisi
Belirli vadeye bölünmüş, eşit taksitlerle geri ödenen kredidir.
- Vade: 6–36 ay
- Faiz: Sabit veya değişken olabilir
- Kullanım: Yatırım gerektirmeyen ama uzun vadeli nakit akışı planlamak isteyen işletmeler
- Avantajı: Nakit akışını öngörmek kolaydır
4. Çek/Senet İskontosu
Elinizde vadeli çek veya senet varsa, bankaya iskonto ettirip peşin nakit alabilirsiniz.
- Maliyet: Kalan vadeye göre faiz kesilir
- Risk: Çekin karşılıksız çıkması durumunda sorumluluk sizde
- Kullanım: Tahsilat süresi uzun olan sektörler için (inşaat, üretim, toptan ticaret)
Faiz Karşılaştırması
| Kredi Türü | Faiz Yapısı | Esneklik | Kimin İçin? | |---|---|---|---| | Spot | Sabit, net | Düşük | Tek seferlik büyük ödeme | | Rotatif | Kullanım bazlı | Yüksek | Düzensiz nakit ihtiyacı | | Taksitli | Sabit taksit | Orta | Uzun vadeli planlama | | İskonto | Vadeye göre | Orta | Elinde çek/senet olan |
Bankalar Başvuruda Neye Bakar?
İşletme kredisi başvurusunda bankalar şu 5 faktörü ağırlıklı olarak değerlendirir:
- Cari Oran: Kısa vadeli borçları ödeyebilir misiniz?
- FAVÖK: İşletme ne kadar nakit üretiyor?
- Borç/Özkaynak: Zaten çok borçlu musunuz?
- Ödeme Geçmişi: Daha önce gecikme var mı?
- Sektör Riski: Bulunduğunuz sektör bankaca nasıl değerlendiriliyor?
KOBİ'ler İçin Pratik Tavsiyeler
Rotatif mi, Spot mu? Nakit akışınız dalgalıysa rotatif daha mantıklıdır. Sabit ve büyük bir ödemeniz varsa spot daha ucuza gelebilir.
Vadeyi uzun tutmak pahalıya gelir. Taksit küçülür ama toplam faiz artar. Kısa vadede daha fazla ödeyip toplam maliyeti düşürmek genellikle daha akıllıcadır.
Finansal tablolarınız hazır mı? Bankalar bilanço ve gelir tablosu ister. Finansal oranlarınız —özellikle cari oran ve borç/özkaynak— iyi görünmüyorsa kredi alma olasılığınız düşer ya da faiz yükselir.
Sonuç
İşletme kredisi türü seçimi, işletmenizin nakit akış yapısına ve ihtiyacınızın süresine göre değişir:
- Düzenli, öngörülemeyen nakit ihtiyacı → Rotatif
- Tek seferlik büyük ödeme → Spot
- Uzun vadeli planlama → Taksitli
- Elinde çek var → İskonto
Kredi başvurusuna gitmeden önce finansal oranlarınızı gözden geçirin. Bankalar sizi sadece talepnamenizden değil, rakamlarınızdan değerlendirir.