Depoda duran mal, donmuş paradır.
Stok devir hızı, bir işletmenin stoklarını ne kadar hızlı satıp nakde çevirdiğini gösteren temel finansal göstergedir. Bu oran düşükse işletme kasasız bile olsa "zengin" görünebilir — ama aslında nakit açığı içindedir.
Stok Devir Hızı Nedir?
Stok devir hızı, bir hesap döneminde stokların kaç kez "döndüğünü" gösterir.
Formül:
Stok Devir Hızı = Satışların Maliyeti ÷ Ortalama Stok
Ortalama Stok = (Dönem Başı Stok + Dönem Sonu Stok) ÷ 2
Hesaplama Örneği
Bir tekstil toptancısını ele alalım:
- Yıllık satışların maliyeti: 6.000.000 TL
- Dönem başı stok: 800.000 TL
- Dönem sonu stok: 1.200.000 TL
- Ortalama stok: 1.000.000 TL
Stok Devir Hızı = 6.000.000 ÷ 1.000.000 = 6
Bu, yıl içinde stokların 6 kez devrettiği anlamına gelir. Yani ortalama her 61 günde bir stok tamamen yenileniyor.
Stokta Bekleme Süresi (Gün) = 365 ÷ Stok Devir Hızı → 365 ÷ 6 = ~61 gün
İyi Stok Devir Hızı Nedir?
| Sektör | Sağlıklı Stok Devir Hızı | |---|---| | Market / Gıda perakende | 12–52 | | Tekstil toptan | 4–8 | | İnşaat malzemeleri | 3–6 | | Makine / Ekipman | 2–4 | | Mobilya | 3–5 |
Düşük Stok Devir Hızı Neden Tehlikelidir?
1. Nakit Kilitleniyor
Stok satılmadıkça nakit geri dönmez. Tedarikçiye ödeme yapmanız gerekiyor, personel maaşı var, kira var — ama para depoda duruyor.
2. Bozulma ve Değer Kaybı Riski
Özellikle gıda, tekstil ve teknoloji ürünlerinde uzun süre depoda kalan mal değer kaybeder veya tamamen kullanılamaz hale gelir.
3. Depolama Maliyeti Artar
Ne kadar çok stok tutarsanız, depolama, sigorta ve yönetim maliyetleri o kadar yükselir.
4. Banka Kredi Değerlendirmesini Olumsuz Etkiler
Bankalar cari oranınıza bakarken stokun kalitesine de dikkat eder. Yavaş dönen stok, cari oranı şişirir ama gerçekte likit değildir. Deneyimli kredi analistleri bunu fark eder.
Yüksek Stok Devir Hızı Her Zaman İyi midir?
Hayır. Çok yüksek stok devir hızı da sorun yaratabilir:
- Sürekli stok tükenmesi (müşteri kaybı)
- Acele alım zorunluluğu (yüksek birim maliyet)
- Tedarik zinciri kırılganlığı
Hedef, sektörünüze uygun dengeli bir hız tutturmaktır.
Stok Devir Hızını Artırmanın Yolları
1. ABC Analizi Yapın Stoklarınızı üç gruba ayırın:
- A: En çok satılan → Devamlı stokta tutun
- B: Orta satış hızı → İzleyin
- C: Yavaş dönen → Minimuma indirin veya tasfiye edin
2. Sipariş Bazlı Çalışmaya Geçin Mümkünse önceden tahsilat alıp sonra sipariş verin.
3. Fiyat İndirimiyle Yavaş Stoku Eritin Değer kaybetmeden önce indirimle elden çıkarmak, depolama maliyetinden ve bozulmadan iyidir.
4. Tedarikçiyle Küçük-Sık Sipariş Anlaşması Yapın Büyük partiler yerine küçük ve sık alım yaparak stok miktarını düşürün.
Bankaya Nasıl Görünürsünüz?
Kredi başvurusunda banka finansal tablolarınızı incelerken şunu sorar: "Bu stok gerçekten satılabilir mi?"
Stok devir hızınız sektör ortalamasının altındaysa, banka aktiflerinizi olduğundan düşük değerlendirebilir. Bu da kredi limitini veya onay olasılığını düşürür.
Sonuç
Stok devir hızı, işletmenizin sağlığını ölçen en pratik göstergelerden biridir. Depodaki malı "varlık" olarak görmeyin — ancak satıldığında varlığa dönüşür.
Yavaş dönen stok, görünmez bir nakit sızıntısıdır. Zamanında fark etmek için bu oranı düzenli takip edin.