1. Banka Kredileriyle Likidite Makyajlama (102 ve 300 Hesap Oyunu)
KOBİ'lerin mizan kapanışından hemen önce şirketi “nakit zengini” göstermek için en çok başvurduğu makyajlama yöntemidir.
Makyajlı Hareket: Şirket, mizan tarihinden birkaç gün önce bir bankadan kısa vadeli rotatif veya spot kredi çeker. Çekilen nakit 102 Bankalar hesabına girerken, borç 300 Banka Kredileri hesabına yazılır. Yüzeysel bir bakışla şirketin nakit gücü artmış gibi görünür.
Bankanın Ters Analizi: Bankacı mizanı açtığında 780 Finansman Giderleri ile 300 kodlu hesap arasındaki dengeyi kontrol eder. Faiz gideri ile kredi bakiyesi arasında matematiksel bir uyumsuzluk varsa, banka bu nakdin sadece mizanı makyajlamak için çekildiğini anlar. Bu yapay nakit, şirketin kullanılabilir net likiditesinden düşülür.
2. İlişkili Şirketler Arası Yapay Ciro Makyajı (120 ve 320 Hesap Tıkanıklığı)
Özellikle grup şirketlerine veya ortakların diğer şahıs firmalarına sahip KOBİ'lerde ciro hacmini büyük göstermek için yapılan makyajlamadır.
Makyajlı Hareket: Şirketlerin birbirine karşılıklı fatura kesmesiyle 600 Yurt İçi Satışlar ve 120 Alıcılar hesabı şişirilir. Dışarıdan bakıldığında devasa bir ciro ve alacak stoğu görünür.
Bankanın Ters Analizi: Kredi analisti, 120 hesabın alt detaylarına inerek “Konsantrasyon Riski” analizi yapar. Eğer alacakların büyük kısmı tek bir firmaya aitse ve bu firma şirketle organik bağı olan bir ortaklıksa, banka bu ciroyu yapay kabul eder. Aynı firmanın 320 Satıcılar hesabında da bakiyesi varsa, bu hareketin net bir makyajlama olduğu tescillenir.
3. Ortaklar Carisini Gizlemek İçin Avans Makyajı (131 ve 159 Hesap Virmanı)
Bankalar kredi verirken paranın şirket içinde kalmasına en katı şekilde bakar. Ortakların şirketten para çekmesini gösteren 131 Ortaklardan Alacaklar hesabı en büyük kredi reddi sebebidir.
Makyajlı Hareket: Kredi başvurusundan önce 131 hesaptaki tehlikeli bakiye virmanlanarak 159 Verilen Sipariş Avansları hesabına aktarılır. Böylece bankacı mizanı ilk açtığında “Ortak şirketten para çekmemiş, aksine ticari mal almak için tedarikçiye avans vermiş” sanır.
Bankanın Ters Analizi: Deneyimli bir banka tahsisçisi 159 hesabın altındaki unvanları inceler. Eğer avans verilen şirket firmanın ana işiyle alakasız bir sektördeyse veya paranın gittiği yer ortağın gizli ortağı olduğu başka bir yapıysa, buna bankacılık terminolojisinde “Nakit Sızdırması” (Cash Leakage) denir. Makyaj düşer ve kredi süreci durdurulur.
4. Giderleri Öteleyerek Karlılık Makyajı (180 ve 280 Hesap Parkı)
Şirketi zarar ediyor göstermemek, aksine karlı gösterip bankadan rahat limit koparmak için uygulanan derin bir muhasebe makyajıdır.
Makyajlı Hareket: Dönem içinde yapılan faaliyet giderleri veya üretim maliyetleri doğrudan gelir tablosuna atılsaydı şirket zarar açıklayacaktı. Bunun yerine bu giderler geçici olarak 180 Gelecek Aylara Ait Giderler veya 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler aktif hesaplarına park edilir. Mizan anlık olarak karlı duruma getirilir.
Bankanın Ters Analizi: Bankacı, şirketin ciro büyüklüğü ile 180/280 hesapların rasyosunu karşılaştırır. Sektör ortalamasının üzerinde bir gider öteleme sezilirse, banka bu giderleri manuel olarak kardan düşer ve şirketin borç ödeme kapasitesini (DSCR) negatif olarak yeniden hesaplar.